Follow Me on Pinterest

Marleen van der Loo begrijpt wat liefde is

Vrijdag 19 April 2013

‘Aspects of Love’ gaat zijn laatste weekend in, en sluit in schoonheid af in het Koninklijk Theater Carré. Hoewel Marleen van der Loo pas laat aan boord kwam als alternate Rose (ter vervanging van Lone van Roosendaal), kan zij wel de dernière spelen. Wij hebben nooit veel aanleiding nodig om eens uitgebreid met deze fijne dame en grote artieste te kunnen praten, maar dit was dus wel een hele goede.



Door Johan Depaepe | Foto’s: Rozewitha Somers

Met een lentezon die veel te lang op zich heeft laten wachten, kan ons gesprek niet anders dan plaatsvinden op een terrasje. Het nadeel is dan alleen dat Marleen van der Loo’s woorden soms overstemd worden door tramgerinkel, maar wanneer de stadsgeluiden de woorden doen vervlieden, hoeven we maar naar haar indringende blik te kijken om het verhaal verder te kunnen volgen.
Marleen draagt al een mooi cv met zich mee, en kan daar nu ook Rose in ‘Aspects of Love’ aan toevoegen. Ze mag die rol nu nog enkele keren spelen in het theater vlak om de hoek: Carré, volgens velen – waaronder ikzelf – het mooiste theater van de Benelux.
“Leuk, hè? Ja, ik vind Carré wel iets speciaals. ’t Is een ramp om hier te parkeren, maar heel leuk om er te spelen.”

Aan de ene kant is het misschien jammer voor je dat je de rol van Rose niet van bij het begin kon spelen, anderzijds kan je zo’n kans ook niet laten liggen, lijkt me.
“Nee, dat is zo. En ik had heel leuke werkzaamheden in Antwerpen, zoals je weet, in ‘Ben X’ en ‘Muerto’. Ik vind het gewoon fantastisch dat ik het allemaal heb kunnen combineren in één seizoen. Het enige wat een beetje lastig was, was de korte repetitietijd en het feit dat ik veel alleen heb moeten studeren. Niet dat ik dat niet kan, maar Rose staat zelden alleen op het toneel. Dat is allemaal heel goed gegaan, maar spannend was het wel om pas bij de eerste doorloop en daarna mijn eerste voorstelling mijn tegenspelers rond me heen te hebben, in plaats van mijn eigen spiegelbeeld. Al bij al was het een leuke ontdekkingsreis, maar niet zonder kopzorgen, want deze rol is een hele kluif – ook al omdat het stuk doorgecomponeerd is. Sommige dialogen zijn in een zevenkwartsmaat gecomponeerd, en dat is erg pittig. Ik moet toch af en toe nog eens met een half oog naar de dirigent kijken, om te zien wie als eerste moet invallen, ik of het orkest. Maar de rol lag mij te na om deze uitdaging niet aan te pakken.”

Je hebt je ervaring, maar niettemin mis je wellicht toch de lange repetitieperiode tijdens de creatie, de gesprekken ook over het verhaal en de personages.
“Dat was niet zo’n probleem, hoor. Sowieso ben ik iemand die graag veel research doet. Wat er ook te vinden is over een stuk of een personage, ga ik opzoeken en bestuderen. Bovendien ken ik Paul Eenens, de regisseur, heel erg goed. We zijn samen begonnen in ‘Elisabeth’, in 1999. Het was mij meteen duidelijk wat hij wilde en bedoelde met het personage van Rose, wat voor hem haar sterke en zwakke karaktereigenschappen, en haar motivatie zijn. In mijn gesprekken met hem zaten we eigenlijk meteen op één lijn. Hij is een lieve vriend en een droom van een regisseur om mee te werken. Hij maakt mooie stukken, en heeft genoeg ego om te weten wat hij wil, maar ook genoeg bescheidenheid om open te staan voor andere meningen. Zo is er altijd een dialoog mogelijk. Ik heb het geluk gehad om met heel veel bijzondere regisseurs te werken, onder wie Roman Polanski voor ‘Tanz der Vampire in Wenen. Maar dat is echt iemand die weet hoe hij het hebben wil, en daar moet je maar niet van afwijken of met eigen ideeën komen. Gelukkig was het briljant wat hij zei. Maar het is fijn om als artiest te kunnen meedenken. En ik ben nu eenmaal ook een ander mens dan Lone, die de rol in Nederland gecreëerd heeft.”

Marleen van der Loo & Ernst Daniel Smid in 'Aspects of Love' © Rozewitha Somers

Begrijpt u Rose? Hoe zij in het leven staat, en waarom zij doet wat zij doet?
“Ja. Godzijdank hoef ik het niet zo te doen, maar ik heb dan ook niet die ziekelijke verlatingsangst van haar, die resulteert in een al even ziekelijke drang naar aandacht. Maar ik snap haar wel – natuurlijk. En ik zie ook waar het allemaal vandaan komt. Rose is iemand die als meisje heel veel te kort is gekomen, en nu haast dwangmatig mensen aan zich wil binden. Maar zodra dat gelukt is, is de spanning ervan af. Ze zoekt constant de grenzen op en gaat erover heen. Maar wat zij doet, is nu ook niet zo onmenselijk. Lone zegt gekscherend: ‘Rose heeft borderline-light’ (lacht) – en dat is enig om te spelen.”

Ze verliest ook nooit de sympathie van de toeschouwer, vind ik.
“Dat is dan ook weer de uitdaging voor ons als haar vertolkers. Je voelt ook wel met haar mee, en je denkt de hele tijd: ‘Ach nee, meisje, doe dat nu toch niet’. Maar dan gaat ze er weer zo erg over heen dat het wel weer leuk wordt, vind ik. Ik hoop dat ik haar heb neergezet als iemand om wie je kan geven en met wie je meeleeft, en van wie je hoopt dat het toch nog goed met haar komt – wat natuurlijk niet gebeurt.”

Álle personages in ‘Aspects of Love’ hebben een soort tristesse over zich heen, houden ook een soort schijn op.
“Ja. Een stukje wanhoop ook. Dat is nu eenmaal het stuk. Het oorspronkelijke boek is gebaseerd op het schilderij ‘De rondedans’ van Matisse, en in ‘Aspects of Love’ is dat de dans van de liefde. Het lijkt een dans die in balans is, want iedereen houdt elkaar stevig vast. Tot er eentje loslaat – George, het ultieme middelpunt en baken, hoewel je ook vragen kunt stellen bij de dingen die hij doet. En dan stort het hele ding in elkaar.”

De cast van 'Aspects of Love' © Rozewitha Somers

Ik ben er nu meer dan ooit van overtuigd dat ‘Aspects of Love’ een erg ondergewaardeerd werkstuk is van Andrew Lloyd Webber. Het zit zo knap in elkaar.
“Tja, of een stuk nu een hit is, of gewoon een goed stuk – dat zijn twee verschillende dingen. Vaak heeft een show succes om één of twee nummers eruit die een hit worden. In dit geval heeft Lloyd Webber bewust een hitje geschreven, ‘Love changes everything’, maar wat doet hij? Hij gebruikt het niet eens in het stuk zelf – alleen als proloog en epiloog, en dat was een gewaagde opzet. De liederen in het verhaal zelf zijn geen ‘singles’; ze zitten in elkaar verweven en bij het beluisteren ervan wil je toch weten hoe ze in het verhaal passen. Een beetje zoals Stephen Sondheim altijd doet.”

En de ‘hit’ in het begin van de voorstelling is meteen ook al heel wrang; je voelt zo het drama dat zich zal ontvouwen.
“Dat is net zo geniaal aan die song. Die is helemaal niet saai, zoals veel mensen zeggen. Saai is het alleen als je het laat binnenkomen als zoetsappig liefdesliedje, maar dat is het helemaal niet. Als je ‘Love changes everything’ in de context van het stuk ziet, zie je dat in. Net omdat de melodie zo zoetsappig klinkt, komt de song des te wranger over eens je hem begrijpt. Het is immers puur sarcasme. Want het hele stuk door zie je mensen met de breedst mogelijke glimlach rond de lippen naar hun ondergang toe werken, en ‘Love changes everything’ maar ook de ouverture kondigen dat al aan. Liefde verandert alles, en niet altijd ten goede. Ze komt ook niet altijd op het goede moment, ze is niet altijd fijn en ze kan ook vernietigend zijn.”

Koen van Dijk heeft het mooi vertaald als ‘Wie begrijpt wat liefde is?’. Begrijp jij dat? Ben jij er al uit?
“Ja, helemaal. Mijn dochtertje: pure, onversneden, onvoorwaardelijke liefde. Andere vormen van liefde zou ik ook niet willen missen, maar die zijn vaak heel gecompliceerd (lacht). Niet de liefde zelf, eigenlijk, maar de verwachtingspatronen en de eisen die er rond hangen. Die liefde is vaak niet onbaatzuchtig; we willen er altijd wel iets voor terugkrijgen. En dat heeft mijn dochtertje allemaal niet. Zo onvoorwaardelijk als bij onze kinderen en naar onze kinderen toe, is het in andere gevallen vaak niet. Maar het mooie is dat we er wel blijven naar streven, en als het lukt – ook al is het maar voor enkele jaren – dan zijn dat toch gewonnen jaren, niet?”

Jouw man Jeroen (Phaff, red.) zit hier wat verder, maar als hij bij ons zou zitten, zou je net hetzelfde zeggen, vermoed ik.
“Ja, hoor, absoluut (lacht).”

In deze context wou ik het ook hebben over een andere soort liefde: jouw liefde voor het vak. Ik heb de indruk dat je op dit moment erg gelukkig bent.
“Ja, hoor. Zeker ook in deze productie. Ik voel erg veel liefde voor mijn vak. Misschien zou ik daar soms wat zakelijker in moeten zijn (lacht hartelijk), maar daar heb ik dan weer een hele lieve manager voor. Ik zou overal ja op zeggen; ik vind alles leuk. Als ik dat niet meer voel, ga ik iets anders doen.”

Met welke verwachtingen heb je indertijd voor dit vak gekozen?
“Ik kan me eigenlijk niet herinneren dat ik ervoor gekozen heb. Het is altijd zo geweest, ik heb altijd geweten dat ik dit zou gaan doen: een combinatie van acteren, zingen en dansen. Alleen de weg er naartoe moest ik nog uitstippelen, en dat is toch een behoorlijke zoektocht geweest. Makkelijk was die niet, maar het heeft me wel gemaakt tot een soort pitbull terriër, wat wel nodig is in onze stiel. Kijk, ergens komen is niet eens zo moeilijk. Er blijven is wel heel lastig. Dan moet je kunnen doorbijten. De ene keer sta ik in een piepklein rolletje ‘vier hoog achter’, de andere keer speel ik een hoofdrol; maar hoe het ook zij, ik wil er stáán. Ik wil gewoon spelen en niet zitten wachten tot er een hoofdrol voorbijkomt. Deel uitmaken van een ensemble, vind ik bijvoorbeeld heel prettig. Het is weleens fijn om deel te kunnen uitmaken van dat hele, mooie proces, zonder dat je een loodzware verantwoordelijkheid als hoofdrolspeler hebt. Je zal mij bijvoorbeeld niet bitter horen klagen over het feit dat ik in ‘Muerto’ minder te doen heb dan hier. Volgend jaar ga ik ‘Love Story’ doen. Een heel klein rolletje, maar ik vind het enig en ik heb er heel veel zin in – ook al omdat het voor de eerste keer in Nederland wordt gebracht, en dan nog in een hernieuwde versie.”

Marleen van der Loo © Rozewitha Somers

Veel mensen met een cv als dat van jou en hetzelfde aantal kilometers op de teller, als ik het even zo oneerbiedig mag zeggen, zullen allicht wel een grotere geldingsdrang hebben, niet?
“Ik heb natuurlijk makkelijk praten na twintig jaar. Natuurlijk ben ik niet vies van erkenning, maar ik heb bijna alle rollen mogen spelen die op mijn verlanglijstje stonden. Niet dat ik geen dromen meer heb, maar ik heb zeker niet het gevoel dat ik iets ben misgelopen. Daardoor voel ik ook een soort rust en kan ik gewoon lekker meespelen, wat het ook is. In het ensemble van ‘Muerto’, bijvoorbeeld, waarom niet? Als stoere FARC-soldaat, heerlijk. Een ensemble moet ook goed bevolkt zijn en goed klinken. Ik heb altijd wel een bepaalde reden om een rol te willen spelen. Maar ik heb sowieso een zwak voor creaties en voor mensen die hun nek durven uitsteken. Vandaar mijn keuze voor ‘Muerto’, maar bijvoorbeeld ook voor ‘Ben X’. Ik ben geen auditie gaan doen om de rol van moeder te krijgen. Ik vond het vooral een mooi verhaal en wilde ook heel graag eens met regisseur Frank Van Laecke werken. Al moest ik gewoon maar een brief opbrengen; dat zou ik met verve hebben gedaan (lacht).”

We moeten misschien niet moeilijker doen over acteren dan strikt noodzakelijk, maar als je een personage speelt, kruipt dat wel in je hoofd en in je hart. Kom je daar makkelijk weer van los?
“Ja. Acteren natuurlijk iets heel technisch; het is een knop die je gewoon omdraait. Maar toen ik in ‘Een leven zonder jou’ speelde (waarin Marleen een moeder vertolkte die aan kanker leed en haar zoon vroeg haar te helpen sterven, red.), was dat heel intens. Mijn sterfscène bijvoorbeeld moest helemaal écht zijn, omdat het zo’n ‘kale’ voorstelling was en we zo dicht bij het publiek speelden. Wel, die hele periode ben ik verdrietig geweest en had ik nachtmerries. Toen kon ik haar inderdaad niet loslaten, omdat ik iedere keer zo diep moest graven om de emoties echt te maken. Dat was een heel nieuwe ervaring voor me, en op een gegeven moment was het voor mij ook goed dat het stopte. Godzijdank speelde ik tezelfdertijd Donna in ‘Mamma Mia!’.”

Wordt jouw liefde voor het vak tegenwoordig toch niet op de proef gesteld, door de richting die het uitgaat met de kunsten in deze crisistijden? Het is er voor niemand makkelijker op geworden, integendeel.
“Ik had het er toevallig net nog over met enkele collega’s, en naar ons gevoel begint het in Nederland net weer wat aan te trekken. Een aantal mooie voorstellingen, zoals ‘Hij gelooft in mij’ en ‘Soldaat van Oranje’, zijn successen, en ook bij ‘Aspects of Love’ was de zaalbezetting heel behoorlijk. Ik denk ook wel dat er de jongste jaren een ‘overkill’ is geweest, zeker qua dure en extravagante voorstellingen. Door deze crisis zijn de makers voor de uitdaging komen te staan om wat creatiever uit de hoek te komen, om mooie producties met minder middelen te maken – en daarmee bedoel ik niet door orkesten weg te snijden of de salarissen van acteurs te halveren. Zo kom je weer meer tot de essentie, waar ik toch van houd. En ik weet ook niet of het publiek per se op zoek is naar grote spektakels. Het klinkt heel belerend wat ik nu zeg, maar je moet een publiek als makers ook wat opvoeden. Hét publiek kan je niet definiëren, het heeft geen mening en geen smaak. Dat is als een kind dat je moet opvoeden, en dat je moet leren kijken en luisteren naar mooie verhalen – ook als er geen draaiende wenteltrap uit de vloer komt. Uiteindelijk gaat het erom of je geraakt wordt door een voorstelling, en dat is de uitdaging waarvoor creatives staan en die deze crisis misschien wat scherper heeft gesteld.”

Marleen van der Loo © Rozewitha Somers

Vragen naar wat je favoriete rol tot nu toe is, is als vragen aan een moeder wie haar lievelingskind is. En toch...
“Dat is altijd heel lastig, want er zijn een aantal producties die ik om verschillende redenen een erg warm hart toedraag. Een ervan is ‘Tanz der Vampire’, de oerversie in Wenen, waarin ik Sarah speelde. Die draag ik mee, omdat wij de eersten waren en toen niet konden weten dat we zulk een grote hit aan het maken waren. Temeer omdat Roman Polanski niet door iedereen even geliefd was. Niemand wist goed wat het zou worden, maar het was zo’n leuke tijd en met terugwerkende kracht ben ik er erg trots op.
De rol die ik nog steeds een warm hart toedraag, is die van Amneris in ‘Aida’, omdat dat voor mij mijn eerste comedy-rol was. Toen is er voor mij een hele wereld opengegaan, waarin ik mij erg thuis voelde. Jammer genoeg heb ik sindsdien niet veel comedy meer kunnen doen, en ik hoop dat ik ooit nog eens een goed geschreven tragicomedy-rol mag spelen. Want dat wás Amneris ook. Die had alles: een goede verhaallijn, momenten van bezinning maar ook van pure sitcom. Bovendien maakt ze een heel mooie ontwikkeling door. Dat vond ik fantastisch om te doen.”

Ik kom niet graag voorspelbaar uit de hoek, maar de volgende vraag kan niet anders zijn dan: welke rol zou je erg graag nog willen spelen?
“Ik droom ervan, en ik zal niet de enige zijn, dat iemand eens iets schrijft, speciaal voor mij (lacht). Ik zei al dat ik gek ben op research doen, ik ben een enorme geschiedenisfreak, en ik hoop dat er eens een stuk wordt geschreven over een historische figuur die ik zou kunnen spelen – zoals Liesbeth List Edith Piaf heeft mogen vertolken. Dan denk ik aan Marlène Dietrich, Marilyn Monroe, dat soort vrouwen die een verschil hebben gemaakt, en van wie ik denk: ‘Ja, het klikt tussen mij en haar, en ik wil helemaal in jouw boeiende leven duiken.’ Daar zit ik dus een beetje op te hopen (lacht).”

Bij deze is de oproep naar alle schrijvers te lande gedaan. Hartelijk dank voor het gesprek.

Volg Musical-Info ook op Facebook en Twitter.



Gerelateerde artikelen:

Gebruikte Tags: , , , , , , ,